Natuurlijk is niet alle gedrag erfelijk bepaald, gedrag kan ook aangeleerd worden en doorgegeven aan andere mensen. Maar bestaat dat cultureel doorgeven van een gedrag ook bij andere soorten?

... Een mooi en klassiek voorbeeld is de culturele transmissie bij Japanse makaken.

Japanse makaken zijn bijzonder intelligent en interessant, en worden daarom uitvoerig bestudeerd.
Ze leven in groepen in bossen en verblijven veel in bomen, wat het onderzoek van hun gedrag wel bemoeilijkt – ze zijn moeilijk te vinden en te observeren. Japanse onderzoekers hebben dit opgelost met een wat controversiële techniek. De apen worden daarbij uit de bossen naar het strand gelokt met zoete aardappelen die goed in het gezicht liggen. De makaken hebben snel door dat er iets lekkers te rapen valt, verzamelen zich rond de lekkernij en de onderzoekers kunnen ongestoord hun waarnemingen doen. Het is de onnatuurlijke situatie die de nodige kritiek heeft opgeleverd. Maar één zeer interessante waarneming heeft ons veel geleerd over de verstandelijke vermogens van deze dieren.

Wanneer de makaken de zoete aardappelen wilden eten, wreven ze eerst het zand eraf. Begrijpelijk uiteraard, daar is niet veel verstand voor nodig. Maar op een dag dompelde een jong wijfje bij toeval een aardappel in het zeewater en stelde vast dat daardoor het zand er onmiddellijk afviel en de knol veel sneller was te verorberen. Dit was een totaal nieuw gedrag in de populatie, een echte innovatie. Het wijfje bleef dit zelf ontdekte gedrag vertonen. Na enige tijd begon een van haar jongen dit na te bootsen. Apen leren overigens zeer veel van hun moeder. Nog later hadden bijna alle jonge groepsleden het aardappelwassen overgenomen. Doordat deze culturele transmissie lange tijd voortduurde, ontstond een subpopulatie waarin het wassen van de aardappelen in zee algemeen gedrag was geworden en van ouders op jongen werd overgedragen.
Deze gedragsverandering is cultureel doorgegeven en niet genetisch. Op die manier kon een verandering in gedrag ontstaan via een ander mechanisme dan natuurlijke selectie. Culturele transmissie werkt veel sneller, vergeten we immers niet dat selectie tienduizenden jaren nodig heeft om een gedrag te ontwerpen en verbeteren. Hier gaat het om enkele jaren ...
zie verder p. 84

<< terug