 |
||||||||
|
Staat de mens – met zijn ‘geest’ – los van de andere soorten levende wezens? … Heel onze cultuur staat bol van de memen die stellen dat de mens een geest, een bewustzijn heeft en de (andere) dieren niet. Die memen zijn oud, en werden gelanceerd onder andere door denkers als Thomas van Aquino en Descartes. Zij stelden dat de mens weliswaar een stoffelijk lichaam heeft, maar vooral een ziel – een denkende, wijze, waardevolle geest. Die geest staat volledig los van dat aardse lichaam, zo los zelfs dat het na de dood van het lichaam blijft bestaan en verhuist naar andere – hopelijk betere – oorden. Dat dubbele kenmerk van de mens – lichaam plus geest – staat in de filosofie geboekstaafd als cartesiaans dualisme. Wij zijn volgens deze visie duale, tweeledige wezens. Daartegenover staat het monisme dat de eenheid van lichaam en geest vooropstelt. De geest is een resultaat van de lichaamsfuncties, zo'n beetje als de bloeddruk. De vergelijking gaat gauw mank, maar maakt wel duidelijk dat wanneer het lichaam stilvalt, ook de geest verdwijnt, net als de bloeddruk. Deze dualisme/monisme-discussie is niet alleen vanuit filosofische hoek interessant, we hebben ze nodig om onze houding tegenover andere soorten te bepalen. Want, als de menselijke geest echt losstaat van het lichaam, is er een fundamentele kloof tussen mens en dier. Indien echter de geest niet meer is dan het resultaat van een lichaamsfunctie, hebben we geen reden om het bestaan van die kloof te veronderstellen. De nieuwste wetenschappelijke technieken, vooral uit de neuropsychologie en -biologie, kunnen in dit opzicht een steentje bijdragen. Laten we even onze – al dan niet lichamelijke – geest hiervoor pijnigen … |
|||||||
