Hoofdstuk 5

Emoties en de evolutie naar socialiteit
Mark Nelissen

Emoties zijn superprogramma’s die een coördinerende functie hebben over andere programma’s die ons gedrag sturen (slapen, rennen, denken,…). Ze duwen als het ware ons doen en laten op één moment in één bepaalde richting. Die richting wordt bepaald door een gebeurtenis die zich op datzelfde moment voordoet, positief of negatief, een gebeurtenis van dusdanige aard dat het voor de fitness van het individu de beste keuze is om alle andere gedragingen tijdelijk te coördineren.
We illustreren dit met een van de oudste emoties, angst.
Een gevaar kan de fitness danig schaden. Daarom worden systemen als geheugen, perceptie, redeneren, bewegen,… alle gericht in die richting die het gevaar maximaal kan afwenden. Enkele andere emoties worden belicht.

Er is nog niet veel geweten over de neuronencircuits in de hersenen die de emoties genereren. De amygdala staat vaak centraal om snellere reacties uit te lokken dan de hersenschors dat kan. Emoties worden gecommuniceerd via verschillende communicatiekanalen, waarvan de gezichtsuitdrukkingen wellicht de belangrijkste zijn.

Voor de evolutie van de mens naar een uitgebreide en complexe socialiteit, moeten de emoties centraal hebben gestaan. We stellen hier dat empathie ervoor zorgde dat emotionele toestanden over alle leden van een groep werden verspreid. Emoties, empathie en socialiteit moeten in de menselijke evolutie hand in hand zijn gegaan.

Tot slot wordt nog bekeken waarom emoties ook kunnen worden gevoeld en hoe ze worden opgeroepen. Buiten directe oorzaken uit de omgeving kunnen ook herinneringen, inbeeldingen en empathische ervaringen hetzelfde effect hebben.

<< terug