Hoofdstuk 9

Een darwinistische beschouwing van cultuur en culturele evolutie
Helen De Cruz en Johan De Smedt

Mensen nemen gebruiken en ideeën (dus hun cultuur) onbewust over. Culturele oplossingen voor problemen uit de omgeving zijn vaak verbazingwekkend complex en efficiënt. Hoe bereiken menselijke culturen deze efficiëntie? Darwins evolutietheorie kan een verklaring bieden voor de evolutie van cultuur. In een eerste deel gaan we in op de oorsprong van cultuur als menselijk gedrag. Eerst vergelijken we menselijke cultuur met een aantal niet-menselijke culturele tradities, waaronder werktuiggebruik bij chimpansees. Vervolgens schetsen we een evolutionair scenario voor het ontstaan van menselijke cultuur: hoe kon natuurlijke selectie dit in onze hominide voorouders hebben bevoordeeld?

In een tweede deel belichten we de evolutie van cultuur in een darwinistische perspectief. Omdat memen, net als hun dragers, een eigen evolutionair traject kennen, hoeven zij niet voordelig te zijn voor hun gebruikers. Er bestaan diverse verhoudingen tussen biologische en culturele evolutie: sommige ideeën zijn adaptief voor hun gebruikers, anderen blijken neutraal of zelfs ronduit schadelijk. Aan de hand van case-studies uit kunst en wiskunde onderzoeken we de mogelijke verhoudingen tussen memen en genen. Hieruit blijkt dat schijnbaar revolutionaire ideeën als het ontstaan van de gotiek of het cijfer nul het resultaat waren van een graduele evolutie van ideeën.

<< terug